Deprem hazırlığı denince akla önce çanta gelir; oysa bir depremde yaralanmaların önemli bir bölümü binanın yıkılmasından değil, ev içindeki eşyaların devrilmesinden ve düşmesinden kaynaklanır. Sağlam bir binada bile sabitlenmemiş bir gardırop, dolabın üstündeki ağır bir valiz ya da yatağın başucundaki bir tablo ciddi yaralanmalara yol açabilir.

İyi tarafı, bu riskin büyük bölümü bir hafta sonu tamamlanabilecek işlerle azaltılabilir. Sarsıntının nasıl ilerlediğini bilmek de hazırlığı anlamlı kılar; deprem dalgalarının bilimi, ilk hafif sarsıntı ile asıl yıkıcı dalga arasında neden birkaç saniyelik bir aralık olduğunu açıklar ve bu saniyelerin nasıl kullanılacağını belirler.

Önce riskli eşyaları bulmak

Hazırlık, evi bir kez de bu gözle dolaşmakla başlar. Her odada sorulacak soru şudur: burada sarsıntıda devrilecek, düşecek ya da kayacak ne var? Yüksek ve dar mobilyalar, ağır elektronikler, cam ve seramik nesneler, asılı eşyalar bu listeye girer.

Öncelik sırası, insanların en çok bulunduğu ve en savunmasız olduğu yerlere göre belirlenir. Yatak odası ilk sıradadır; uyurken tepki verme imkânı yoktur. Ardından oturma odası, çocuk odası ve giriş koridoru gelir.

Mobilya sabitleme

Boyu genişliğinden fazla olan her mobilya duvara sabitlenmelidir: gardırop, kitaplık, vitrin, çekmeceli dolap. Sabitleme, mobilyanın üst kısmından duvara metal bağlantı elemanı ve uygun dübelle yapılır. Dübel, duvar malzemesine göre seçilmelidir; alçıpan duvarda normal plastik dübel tutmaz, boşluk dübeli ya da profil bulunarak montaj gerekir.

İki parçalı mobilyalarda üst modül alt modüle de bağlanmalıdır. Tekerlekli mobilyaların tekerlekleri kilitli tutulmalı, mümkünse tamamen kaldırılmalıdır. Sabitleme yaparken mobilyanın içi de düşünülmelidir: ağır eşyalar en alt raflara, hafif olanlar üste yerleştirilir; bu tek düzenleme devrilme riskini belirgin biçimde azaltır.

Yatak odası düzeni

Yatağın başucunda ağır bir tablo, ayna ya da raf bulunmamalıdır. Bu nesneler odanın kapı tarafına ya da tamamen başka bir duvara taşınmalıdır. Yatak, pencere önüne yerleştirilmemelidir; kırılan cam yatağa dökülür.

Başucunda bulunması gereken şeyler ise şunlardır: bir el feneri, bir düdük ve tabanı sağlam bir ayakkabı. Depremden sonra zemin cam ve moloz kaplı olabilir; çıplak ayakla hareket etmek en sık görülen yaralanma sebeplerinden biridir. Ayakkabının yatak altına bağlanmış bir torbada durması, sarsıntıda kaymasını önler.

Cam yüzeyler ve asılı eşyalar

Vitrin ve dolap camlarına uygulanan şeffaf güvenlik filmi, kırılan camın dağılmasını önler. Aynı film pencere camlarına da uygulanabilir. Bu düşük maliyetli önlem, kesik yaralanmalarını büyük ölçüde azaltır.

Duvara asılan tablo, ayna ve saatler basit çiviyle değil, kapalı kancalı ya da emniyetli askı sistemleriyle asılmalıdır. Ağır avizelerin bağlantı noktası kontrol edilmeli, sallanmaya karşı emniyet zinciri düşünülmelidir.

Mutfak ve banyo önlemleri

Mutfak dolaplarının kapaklarına mıknatıslı ya da çocuk kilidi tipi mandallar takmak, sarsıntıda kapakların açılıp içindekilerin dökülmesini engeller. Ağır tencereler ve cam kavanozlar üst dolaplarda değil, alt dolaplarda saklanmalıdır.

Beyaz eşyalar da hareket eder. Buzdolabı arkasındaki devrilme emniyeti bağlantısı ya da alt tekerleklerin sabitlenmesi önemlidir. Ocak ve fırının gaz bağlantısında esnek ve sertifikalı hortum kullanılmalı, gaz vanasının yeri evdeki herkes tarafından bilinmelidir.

Kaçış yolları ve kapılar

Koridorlar, kapı önleri ve merdiven boşlukları eşyayla daraltılmamalıdır. Sarsıntıda devrilen tek bir ayakkabılık, çıkışı tamamen kapatabilir. Kapıların önünde ve arkasında hiçbir zaman ağır eşya durmamalıdır.

Evde ailenin toplanacağı bir iç nokta ve bina dışında bir buluşma yeri önceden belirlenmelidir. Deprem sonrası iletişim şebekelerinin kilitlenmesi olağandır; şehir dışında ortak bir irtibat kişisi belirlemek, ailenin birbirinden haber almasını kolaylaştırır.

Sarsıntı sırasında ne yapılır

Sarsıntı başladığında yapılacak hareket bellidir: çök, kapan, tutun. Sağlam bir masanın altına girilir, ense ve baş korunur, masanın ayağından tutulur. Masa yoksa iç duvar dibinde, dizler karına çekilerek ve baş korunarak beklenir.

Merdiven ve asansör kullanılmaz, balkona çıkılmaz, sarsıntı sürerken dışarı koşulmaz. Sarsıntı bittikten sonra, ikinci bir dalga ihtimali göz önünde tutularak sakin biçimde binadan çıkılır.

Acil durum çantası ve su

Çanta, kapıya yakın bir yerde durmalı ve içeriği yılda bir kez tazelenmelidir. İçinde su, uzun ömürlü gıda, el feneri, yedek pil, ilk yardım malzemesi, ilaçlar, kimlik fotokopileri, bir miktar nakit, düdük ve pilli ya da kollu radyo bulunmalıdır.

Su, kesintinin en uzun sürdüğü ihtiyaçtır. Kişi başı günde üç litre üzerinden birkaç günlük stok makul bir hedeftir. Ayrıca evdeki su deposunun ve termosifonun içinde bulunan suyun acil durumda kullanılabileceğini bilmek işe yarar.

Yılda bir yapılacak tatbikat

Hazırlığın son parçası tekrardır. Yılda bir kez ev içinde kısa bir tatbikat yapmak, özellikle çocukların doğru refleksi kazanmasını sağlar. Hangi odada nereye sığınılacağı önceden belirlenip denenmelidir.

Aynı gün sabitlemeler kontrol edilir, çantanın içeriği yenilenir, gaz ve elektrik vanalarının yeri hatırlatılır. Deprem hazırlığı bir kere yapılıp bitirilen bir iş değil, evin bakım takvimine giren bir maddedir; ve etkisi, tam da hazırlık yapıldığı için hiç fark edilmeyen kazalarda ortaya çıkar.